Dysleksja rozwojowa to zespół specyficznych trudności w czytaniu i pisaniu, występujących u dzieci o niezaburzonym rozwoju umysłowym. W tym artykule postaramy się przyjrzeć różnym postaciom dysleksji, jej etiologii oraz profilaktyce i terapii. Syndrom specyficznych trudności w nauce może występować w następujących formach: dysleksji, czyli problemów z czytaniem, dysgrafii, czyli trudności z opanowaniem techniki pisania, dysortografii, czyli kłopotów z opanowaniem zasad poprawnej pisowni oraz dyskalkulii czyli zaburzenia zdolności wykonywania działań arytmetycznych.

Trudności w funkcjach poznawczych i motorycznych

Wymienione powyżej trudności są manifestacją zaburzeń funkcji poznawczych, motorycznych oraz ich integracji i najczęściej przyjmuje się, że są wywoływane przez nieprawidłowości w budowie oraz funkcjonowaniu ośrodkowego układu nerwowego. Istnieje jednak co najmniej kilka alternatywnych wyjaśnień mechanizmu kształtowania się tych specyficznych zaburzeń, a do najważniejszych zalicza się: koncepcję organiczną, hormonalną, rozwojową, genetyczną oraz psychodysleksji.

Koncepcje dotyczące dysleksji

Według koncepcji genetycznej o występowaniu dysleksji decydują mutacje w obrębie genów, które następnie są przekazywane dzieciom przez rodziców. Koncepcja hormonalna wiążę dysleksję z nadmiarem hormonów (głównie testosteronu), które upośledzają pracę lewej półkuli. W myśl koncepcji rozwojowej przyczyną problemów jest spowolnienie procesu dojrzewania ośrodkowego układu nerwowego. Z kolei wyjaśnienie w duchu psychodysleksji, źródło problemów lokuje w czynnikach natury psychicznej, wspominając o urazie, który miał doprowadzić do trwałych zaburzeń emocjonalnych i zablokowania wielu funkcji poznawczych. Wreszcie podejście organiczne odwołuje się do przyczyn natury biologicznej i mikrouszkodzeń obszarów mózgów odpowiedzialnych za czytanie i pisanie.

Jak pomóc dziecku w profilaktyce dysleksji

Skoro już wiemy czym jest dysleksja i jakie mechanizmy leżą u jej podłoża, warto zastanowić się, jakie kroki możemy podjąć, by pomóc naszemu dziecku jeszcze nim zostanie ono zdiagnozowane jako dyslektyk. Aby stwierdzić, czy nasze dziecko nie znajduje się w grupie ryzyka dysleksji, warto obserwować czy np. ma trudności w uczeniu się na pamięć wierszyków lub piosenek, jest samodzielne w codziennych czynnościach, a w zabawach ruchowym potrafi zharmonizować ruch z rytmem. Gdy zaobserwujemy u dziecka poważne deficyty, nie należy się przerażać, lecz zaprojektować mu zabawy pozwalające usprawnić dysfunkcje ruchowe, wzrokowe czy motoryczne (np. zabawy typu dobierz parę, układanki, puzzle, malowanki, wycinanki, odtwarzanie rytmów). Należy również zapisać dziecko na zajęcia kompensacyjno-korekcyjne już w przedszkolu.

Tekst powstał w konsultacji z poradnią psychologiczną dla dzieci STYMULUS